جمعه ٣١ شهریور ١٣٩٦
وظايف، چشم‌انداز،‌ ماموريت و اهداف وزارت صنعت، معدن و تجارت در ارتقاء رقابتمندي صادرات كالا با فناوري پيشرفته
وظايف، چشم‌انداز،‌ ماموريت و اهداف وزارت صنعت، معدن و تجارت در ارتقاء رقابتمندي صادرات كالا با فناوري پيشرفته
با توجه به تجربه كشورها و اسناد بالادستي موجود كشور، وزارتخانه جديد در راستاي توسعه و بهبود فرايند تجارت كالاهاي بافناوري پيشرفته كشور از توليد تا صادرات مي‌تواند سه وظيفه اصلي سياستگزاري، برنامه‌ريزي و حمايت توسعه توليد جهت حضور فعال‌تر كالاهاي با فناوري پيشرفته در بازار جهاني و داخلي را برعهده گيرد. بر همين اساس، عمده‌ترين وظايف وزارتخانه مذكور در خصوص صادرات صنايع با فناوري پيشرفته را نمي‌توان خارج از وظايف سه‌گانه زير تصور نمود:

متن کامل

وظايف، چشم‌انداز،‌ ماموريت و اهداف وزارت صنعت، معدن و تجارت در ارتقاء رقابتمندي صادرات كالا با فناوري پيشرفته[1]


  وظايف وزارت صنعت ،معدن و تجارت در ارتقاء رقابتمندي صادرات كالا با فناوري پيشرفته

با توجه به تجربه كشورها و اسناد بالادستي موجود كشور، وزارتخانه جديد در راستاي توسعه و بهبود فرايند تجارت كالاهاي بافناوري پيشرفته كشور از توليد تا صادرات مي‌تواند سه وظيفه اصلي سياستگزاري، برنامه‌ريزي و حمايت توسعه توليد جهت حضور فعال‌تر كالاهاي با فناوري بالا در بازار جهاني و داخلي را برعهده گيرد. بر همين اساس، عمده‌ترين وظايف وزارتخانه مذكور در خصوص صادرات صنايع با فناوري بالا را نمي‌توان خارج از وظايف سه‌گانه زير تصور نمود:
 وظايف سياستگزاري:
- تنظيم و اجراي سياستها، خط مشي ها و مقررات  توليد و تجارت كالا با فناوري پيشرفته  كشور  
ـ تنظيم ضوابط و مقررات صادرات و واردات سالانه كالاهاي با فناوري بالاي كشور و نظارت بر اجراي آن.
ـ سياستگزاري و كنترل و نظارت و تنظيم بازار محصولات با فناوري بالا و ايجاد تسهيلات در تأمين كالاها و مواد اوليه مورد نياز صنايع پيشرفته.
ـ تدوين سياستهاي  حمايتي از صنايع  نوپاي  كشور با همكاري دستگاههاي ذيربط
 برنامه‌ريزي:
ـ بررسي و انجام امور مربوط به توصيه هاي سازمان‌هاي بين‌المللي به‌ويژه سازمان توسعه صنعتي (يونيدو) در رقابتمند نمودن صنايع با فناوري بالاي كشور.
ـ تدوين سياستها و برنامه‌هاي توسعه توليد و صادرات كالا با فناوري بالا در تجارت با كشورها در قالب موافقت‌نامه‌هاي منطقه‌اي .
ـ تهيه و تنظيم و ارائه آمار و اطلاعات نهايي واردات و صادرات كالاهاي با فناوري بالاي كشور و تجزيه و تحليل لازم به منظور دست يابي به الگوي مناسب در زمينه صادرات و واردات  
ـ انجام تحقيقات، مطالعات و پژوهشهاي لازم در زمينه‌هاي صنعتي و تجاري صنايع با فناوري بالا در راستاي نيل به اهداف كلان اقتصادي و بازرگاني كشور
وظايف حمايتي
-برقراري ارتباطات بين المللي جهت انتقال فناوري و توسعه آن  با ساير كشورها.
ـ حمايت و تشويق صادرات با فناوري بالاي كشور از طريق هدايت فعاليتهاي مربوط به ضمانت و بيمه صادرات، ارايه اعتبارات صادراتي داخلي و خارجي و پرداخت جوايز و تسهيلات به صادركنندگان و تشكلهاي صادراتي و تنظيم ضوابط و اجراي مقررات مربوط به تشويق صادرات و يارانه هاي صادراتي.
همانطوريكه ملاحظه مي‌گردد وظايف وزارتخانه جديد مي‌تواند علاوه بر توسعه و تجهيز شبكه‌هاي توزيع كالا‌هاي با فناوري بالا در داخل، تسهيل رابطه با شبكه‌هاي توزيع خارج از كشور اعم از منطقه‌اي و بين‌المللي از مأموريت‌هاي دولت در بخش تجاري تلقي نمود. در مجموع وظايف وزارت صنعت،معدن و تجارت به واسطة جايگاه ويژه‌اي كه در تسهيل و بهبود روابط بين بخشي دارد، در مسير دستيابي به اهداف برنامه پنجم و برنامه‌هاي منتج از سند چشم‌انداز و حصول به مرزهاي ارتقاء رقابتمندي داراي اهميت بالايي است. اين مسئله هنگامي بيشتر آشكار مي‌شود  كه توسعه صادرات كالا با فناوري بالا به ‌عنوان رويكرد اصلي دولت در طول برنامه پنجم توسعه، در دستور كار ايشان قرار گرفته ‌است. به همين جهت يكي از هسته‌هاي اصلي و كليدي مورد توجه در برنامه پنجم، رشد صادرات كالا با فناوري بالا مي‌باشد. چنين جايگاهي به‌همراه اهتمام به رفع چالش‌هاي عمده كشور در صادرات كالا با فناوري بالا در سالهاي اخير نظير پايين ‌بودن سهم ايران در صادرات جهاني كالا بافناوري بالا، پايين بودن سهم صادرات صنايع با فناوري بالا از توليد، پايين بودن سهم صادرات كالا با فناوري بالا از صادرات صنعتي موجباتي را فراهم آورد كه بخش بازرگاني براي اولين بار رشد صادرات كالا با فناوري بالا را به‌ عنوان يكي از  اهداف 10 گانه در قالب برنامه پنجم در دستور كار خود قرار دهد و در قانون برنامه پنجم با صراحت بدان اشاره شود  كه محورها و مفاد آن چارچوب كلي، حركت بخش بازرگاني كشور را براساس اهداف و رويكردهاي برنامه پنجم توسعه طي دورة پنجساله آن (1394-1390) نشان مي‌دهد. آنچه مشهود است بخش بازرگاني به واسطة اهميت و جايگاه خويش از دو منظر بازرگاني داخلي و خارجي در تحقق هدف پيشگفته برنامه پنجم و حصول به محورهاي فوق تأثير بسزايي دارد.
وزات صنعت، معدن و تجارت به‌عنوان سياست‌گذار بخش تجاري در راستاي پيشبرد صادرات كالا با فناوري بالا و به‌منظور حصول به اهداف عاليه بخش تجاري مستلزم ترسيم چشم‌انداز‌ها، ‌ماموريت و تدوين اهداف كيفي و كمي در ارتباط با صادرات كالا با فناوري بالا است. در اين راستا، اگرچه محدوديت‌هايي در اين مسير وجود دارد، ليكن تلاش مي‌شود  تا با نگاهي جديد به صادرات كالا با فناوري بالا و  بخش بازرگاني، فضاهاي پيش‌رو و چالش‌ها و فرصت‌هاي موجود را شناسايي نموده و راهكارهاي عملياتي در اين خصوص ارايه گردد.

چشم‌انداز،ماموريت و اهداف وزارت صنعت، معدن و تجارت در ارتقاء رقابتمندي صادرات كالا با فناوري بالا

  در افق 15 ساله و در راستاي تحقق چشم­انداز 1404 و برنامه پنجم توسعه با رويكرد مشاركت موثر در تقسيم كاربين‌المللي و تعادل در تراز بازرگاني غير نفتي، ايران در صادرات كالا با فناوري بالا، داراي توان رقابت در سطح كشور‌هاي برتر منطقه آسياي جنوب غربي نظير تركيه‌ و مصر توصيف مي‌شود.
با توجه به وظايف ترسيمي وزارت صنعت، معدن و تجارت، ماموريت آن را مي‌توان تلاش در جهت  دسترسي به جايگاه  مناسب صادرات كالا با فناوري بالا در بين كشورهاي برتر منطقه‌ و تلاش براي ارتقاي مداوم رقابتمندي صنايع با فناوري بالا در مقايسه با كشورهاي منطقه برشمرد. البته دستيابي به اين ويژگي‌ها براي صنايع با فناوري بالاي كشور  بخصوص ارتقاء موقعيت رقابتمندي صادرات صنعتي كشور در سطح منطقه، مستلزم آن است كه صنايع كشورمان نه تنها از سرمايه‌هاي انساني، فيزيكي و مادي خود به‌طور كارآ بهره گيرد، بلكه در فضاي رقابت جهاني سياست‌هاي اقتصادي و سياسي دولت آنچه كه در برنامه پنجم بدان تاكيد شده بگونه‌اي باشد كه محيط مناسب براي جذب منابع از توليد توسط صنايع فراهم گردد و از مزاياي تجارت، استفاده كافي و وافي را بنمايد و كشور در تعامل با اقتصاد جهاني نسبت به جذب و استفاده مناسب از اين منابع كوشا باشد. از طرف ديگر، فرايند رشد و توسعه صنايع با فناوري بالا در سطح بين‌المللي ارتباط نزديك و هم‌پيوندي جهاني را بيشتر ساخته است. بنابراين، دستيابي به اهداف چشم‌انداز و رسيدن به چنين موقعيتي بدون ارتباط با اقتصاد بين‌المللي امكان‌پذير نيست كه اهميت دستگاه ديپلماسي كشور را در اين خصوص آشكار مي‌كند. اگرچه مهمترين دريچه در برقراري ارتباط با اقتصاد بين‌الملل، تجارت است ولي لازم است ساير پارامترهاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي متناسب با هدف گسترش صادرات با فناوري بالا در فضاي بين‌المللي ترميم شود.
بطوركلي مهمترین برنامههای بخش صنعت از ديدگاه وزير صنعت و معدن در راستاي حمايت از صنايع مبتني برفناوري پيشرفته را مي‌توان به شرح ذيل برشمرد:
  •  توسعه صنایع مادر، پایه و دارای فناوری بالا با مشارکت بخش خصوصی
  •   برنامهریزی برای کسب فناوریهای ضروری در راستای خودکفایی صنعتی کشور
 

[1] - حسن‌پور، يوسف، "توسعه صادرات كالاهاي با فناوري بالا: سياستها و اقدامات"، 1389.
 
فرم ورود به سیستم
شناسه *
کلمه عبور *
کد تصویری

شما با موفقیت وارد سیستم شدید.
شناسه یا کلمه عبور نادرست است.
کد تصویری اشتباه است.