سه شنبه ٣٠ آبان ١٣٩٦
صنایع مبتنی بر تكنولو‍ژي‌های برتر
صنایع مبتنی بر تكنولو‍ژي‌های برتر
به طور کلی شاید بتوان تعاریف ارائه شده در حوزه صنایع مبتنی بر فناوری های برتر را به دو قسم کلی تقسیم بندی نمود: تعاریفی که بر اساس درون دادها به موضوع توجه دارند و دسته دیگر که بر اساس خروجی ها یا همان برون داده ها به بررسی موضوع می پردازند، البته قبل از ارائه این طبقه بندی ابتدا به بررسي تعاريف گوناگون پرداخته و سپس دسته بندی مذکور را ارائه خواهیم نمود ....

متن کامل

صنایع مبتنی بر تكنولو‍ژي‌های برتر

به طور کلی شاید بتوان تعاریف ارائه شده در حوزه صنایع مبتنی بر فناوری های برتر را به دو قسم کلی تقسیم بندی نمود: تعاریفی که بر اساس درون دادها به موضوع توجه دارند و دسته دیگر که بر اساس خروجی ها یا همان برون داده ها به بررسی موضوع می پردازند، البته قبل از ارائه این طبقه بندی ابتدا به بررسي تعاريف گوناگون پرداخته و سپس دسته بندی مذکور را ارائه خواهیم نمود .
توجه جهانیان به مسائل مربوط به صنایع مبتنی بر فناوری های برتر از دهه 1990 آغاز گردید، همان طور که بیان نمودیم تعاریف گوناگونی از فناوری های برتر وجود دارد و سازمان های بین المللی مطرح در این حوزه هر یک بر اساس نقطه نظرات گوناگون، تعاریفی در این خصوص ارائه نموده اند که در ادامه به برخی از آن ها اشاره می نمائیم. (اندیشکده آصف ،1382)

انجمن الکترونيک آمريکا[1]

این انجمن یک انجمن بازرگاني، متشكل از 3500 بنگاههاي فعال در زمينة الكترونيك و فن آوري اطلاعات می باشد. از نگاه این انجمن صنعت فناوری های برتر عبارت است از شرکتهایی که بر حسب فرآيندها، محصولات و خدماتشان بر لبه فناوری قرار گرفته اند و کسانی که بطور وسیع در تحقیق و توسعه سرمایه گذاری می کنند. در واقع در این حوزه ما باید به دنبال پاسخ گویی به این سوال باشیم که :
چه چیزی باعث می شود که یک صنعت بصورت فناوری های برتر شناخته شود؟
برخی از سازمان ها در این امر اصول راهنمایی را ارائه نموده اند مانند AeA’s و NAICS که هسته تعريف high tech در آن ها اين است كه صنعت بايد سازنده یا خالق فناوری محسوب گردد، یا به شکل محصولات، خدمات یا ارتباطات باشد. در واقع در آمريکا، مي‌توان به تعريف انجمن AeA اشاره کرد. اين تعريف نيز جزء معتبرترين تعريف‌ها محسوب مي‌شود و مورد استفاده نهادهاي دولتي آمريکا، انگليس و فلسطین اشغالی  می­باشد. تعريف سال 1987 اين انجمن بر اساس نظام تقسيم‌بندي صنايع US SIC بوده، ولي با گسترش همکاري‌هاي کشورهاي آمريکاي شمالي در قالب پيمان نفتا و ارائه تقسيم ­بندی جديدي تحت عنوان NAICS از سوي آمريکا، کانادا و مکزيک، در سال 2003 تعريف جديدي از صنايع مبتنی بر فناوری های برتر از سوي AeA ارائه شد. AeA صنايعي را صنايع مبتنی بر فناوری های برتر محسوب مي‌کند که سازنده يا خلق ­کننده تکنولوژي باشند که اين تکنولوژي مي‌تواند به شکل محصول، خدمت يا ارتباطات بوده و بر اساس اين تعريف، 49 صنعت با کد 6 رقمي NAICS، صنايع مبتنی بر فناوری های برتر شمرده شده‌اند. (Platzer, 2003)
البته لازم به ذکر است که این تقسیم بندی، جامع و فراگیر نیست، و بخش صنايع مبتنی بر فناوری های برتر - بصورت یک مسئله شفاف ارائه نگردیده است. بطور مثال، تعریف   AeA’sشامل بعضي صنايع مرتبط مثل بیوتکنولوژی، خدمات مهندسی و خدمات تحقیق و آزمایش نمی گردد. صنعت بيوتكنولوژی در  این
تقسیم بندی قرار نمی گیرد، زیرا آمارهای کنونی ایالت متحده تعریف شفافی در این خصوص ارائه نمی دهد به این معنا که کدام بخش بیو است و کدام بخش تکنولوژی.  از آن جاییکه  بر سر تعریف صنعت بیوفناوری اجماع واضحی در این کشور وجود ندارد، لذا قضیه کمی پیچیده گردیده است.  (AeA,2003 ).

براساس طبقه بندي اين انجمن،  45 صنعت براساس كدهاي [2]SIC به عنوان صنایع مبتنی بر فناوری های برتر تعريف شده اند كه به سه گروه اصلي قابل تقسيم هستند:
  • توليد تكنولوژي هاي برتر
  • نرم افزار و يا خدمات مرتبط با كامپيوتر
  • خدمات مخابراتي و ارتباطي

 سيستم طبقه بندي صنعت آمريكاي شمالي

سيستم جدید طبقه بندي صنعت آمريكاي شمالي بعضی صنایع جدید را نیز در این حوزه شناسایی نموده که در زیر سیستم طبقه بندي صنعت آمريكاي شمالي قرارنگرفته بود. همچینن این سیستم جدید بعضی دسته بندی های گسترده تر را غربال نموده و آنها را به زیر مجموعه اجزای تکنولوژیشان محدود کرده است. دسته بندی های زیر مواردی می باشد که در نسخه جدید اضافه گردیده است ( در پیوست کدهای نسخه قبل ارائه گردیده است )
  • کابل های فیبر نوری
  • ماشین آلات نیمه رسانا
  • خدمات صفحه بندی
  • ارتباطات ماهواره ای
  • ارائه دهندگان خدمات اینترنتی
  • وب سایت های مربوط به جستجو در شبکه های کامپیوتری
  • خدمات مهندسی
  • تحقیق و توسعه در علوم زیستی، مهندسی و فیزیکی
  • تست آزمایشگاهی
  •  آموزش کامپیوتر
 
ولی آن چه که حائز اهمیت می باشد، از قلم افتادن بعضی از تقسیم بندیها می باشد. به طور مثال سيستم جدید طبقه بندي صنعت آمريكاي شمالي تقسیم بندی های زیر را مد نظر قرار نداده است:
  • صنعت محاسبه و حسابداری
  • ماشین اداری
  • گزارش، نوار و دیسکهایی که قبلاً ثبت و ضبط شده اند.
  • لوازم آزمایشگاهی
  • اجاره کامپیوتر
  • تعمیر و نگهداری کامپیوتر

سازمان همکاری های اقتصادی و توسعه

این سازمان فناوری برتر را بر اساس شدت تحقیق و توسعه تعریف می کند که عبارت است از  هزینه های تحقیق و توسعه در ارتباط با محصول خروجی، ولی می توان آن را از طریق ارزش افزوده نیز محاسبه نمود كه به این  نسبت شدت تحقیق و توسعه گفته می شود. اخیراً شدت تحقیق و توسعه برای هر صنعت به شکل مستقیم محاسبه می گردد. البته شدت تحقیق و توسعه غیر مستقیم را نیز می توان بعنوان هزینه های صرف شده در تحقیق و توسعه ی تولیدات واسطه تعریف نمود. آن چه سازمان همکاری­های اقتصادی و توسعه به عنوان فناوری های برتر قبول دارد صنایع هوا و فضا، دارویی، کامپیوتر و ماشین آلات اداری، تجهیزات ارتباطی، وسایل علمی می باشد (RAND,2007).
در واقع دو فاکتور اصليِ نسبت ارزش افزوده به سرمايه يا نيروي کار و سطح تخصص شاغلين در اين تقسيم­بندي از اهمیت برخوردارند.
در برنامه­ هاي توسعه اگر اين نوع دسته­ بندي صنايع و فعاليت‌هاي توليدي محور قرار گيرد آنگاه به معيارهاي رشد اقتصادي از قبيل: اشتغال­زايي، توسعه صادرات، افزايش توليد و غيره، معيار ديگري به عنوان توسعه تکنولوژي و توسعه سطح اشتغال نيز اضافه خواهد شد. به عبارتی وقتي درصد اشتغال­زايي مورد محاسبه قرار می گیرد، سطح تخصص شغل ها نیز بررسي مي­ گردد و يا وقتي کميت صادرات مد نظر قرار مي­ گيرد، کيفيت کالاهاي صادارتي، ميزان فرآوري مواد اوليه و ارزش افزودة ايجادشده نيز لحاظ خواهد شد.
اين مي­تواند به تخصيص بهينه منابع و هدايت سرمايه­ ها به نقاط ارزشمندتر توليد، کمک شاياني نموده و مردم را از سوق يافتن به سوي مشاغلي که کمترين ارزش افزوده را ايجاد کرده و بيشترين مصرف انرژي و آلودگي محيط زيست را به همراه دارند، نجات دهد.

طبقه بندی  OECD از صنایع مبتنی بر شدت تکنولوژی
 
شدت تکنولوژی
 
صنعت
ميانگین نرخ رشد سالانه
( به درصد )
تكنولوژی برترداروسازی8/13
تكنولوژی متوسط رو به پایینپالایش نفت2/12
تكنولوژی برترابزار اندازه گیری علمی9/7
تكنولوژی متوسط رو به بالاتجهیزات حمل و نقل و راه آهن4/7
تكنولوژی برترارتباطات، تلویزیون، رادیو2/7
تكنولوژی متوسط رو به پایینکشتی سازی7
تكنولوژی متوسط رو به بالاوسایل نقلیه موتوری7
تكنولوژی متوسط رو به پایینپلاستیک و لاستیک8/6
تكنولوژی متوسط رو به بالامواد شیمیایی5/6
تكنولوژی متوسط رو به پایینتولیدات فلزی و فلزات بنیادین5/6
تكنولوژی سطح پایینتولیدات دیگر3/6
تكنولوژی متوسط رو به بالاماشین آلات برقی2/6
تكنولوژی برترهواپیما و سفینه فضایی6
تكنولوژی متوسط رو به بالاتجهیزات و ماشین آلات2/5
تكنولوژی متوسط رو به پایینمواد معدنی غیر فلزی7/4
تكنولوژی برترکامپیوتر و ماشین آلات اداری4/4
تكنولوژی سطح پایینچوب3/4
تكنولوژی سطح پایینغذا، نوشیدنی و دخانیات2/4
تكنولوژی سطح پایینکاغذ و چاپ5/3
تكنولوژی سطح پایینپوشاک و منسوجات5/3
 
SOURCE : OECD, STAN Indicators database (forthcoming) | OECD, International Trade by Commodity Statistics, May 2007 , www.oecd.org/sti/stan/indicators/
 

ادارة آمار نيروي کار[3]

مبناي اين اداره براي تعيين صنایع مبتنی بر فناوری های برتر، دو معيار كلي منابع مورد استفاده:
  1. استخدام دانشمندان و پرسنل فني
  2. شدت تحقیق و توسعه است
در اين رويكرد ميزان سرمايه گذاري در هر يك از شاخص ها و يا هر دو به عنوان درصدي از ارزش افزوده يا كل فروش در نظر گرفته مي شود. صنایع مبتنی بر فناوری های برتر به علوم و نوآوري هاي تكنولوژيكي كه منجر به كالا و خدمات جديد يا اصلاح شده مي شوند، بسيار وابسته است. به طور كلي صنایع مبتنی بر فناوری های برترداراي اين ويژگي هاست:
  • تأثير اقتصادي بنيادين و قابل توجهي دارند.
  • از مجراي تحقيق و توسعه هاي وسيع و عظيم تغذيه مي شوند.
  • رشد فروش آنها بيش از متوسط رشد فروش كل صنايع است.
اين اداره در تحليلي كه در اوايل دهة 1980 انجام شد بر طبق تعريف حدود 48 صنعت از صنايع توليد و خدمات را به عنوان صنایع مبتنی بر فناوری های برتر پذيرفت. در تعريف مورد نظر ادارة آمار نيروي کار صنايعي که  درصد "كاركنان تكنيكي[4] " آنها بيش از 5/1 برابر متوسط همة صنايع باشد، جزء صنایع مبتنی بر فناوری های برتر محسوب مي شوند. در سال 1997، BLS در گزارشي اعلام كرد: كه معيار اندازه گيري استخدام كاركنان در مشاغل تحقیق و توسعه  را دقيق تر بررسي كرده است و بر اين اساس 30 صنعت كه تعداد كاركنان تحقیق و توسعه  آنها حداقل 50% از ميانگين تعداد كاركنان در تحقیق و توسعه  بقية صنايع بيشتر بود را به عنوان صنایع مبتنی بر فناوری های برتراعلام كرد. ليست موجود در پیوست در واقع براساس آمار استخدام نيروي کار در آمريكا از سال 1987 تا 1989 تهيه شده بود( صنایع نوین ،1384).
نكتة قابل توجه اينكه در ليست صنايع و طبقه بندي آنها از كدهاي سه رقمي سیک استفاده شده است. مشكل اين كدهاي سه رقمي اين است كه يك كد سه رقمي شامل شاخه هاي زيادي از يك صنعت خاص است.
 در اين صورت ممكن است يك شاخة خاص كه به توسعة محصولات جديد توسط كاركنان خبره و دانشمند اشتغال دارد، به خاطر نمرة پايين كل صنعت از ليست حذف شود و در مقابل يك صنعت كه خروجي استاندارد و روتيني دارد، تنها بدليل تعداد زياد كاركنان خبره جزء ليست صنایع مبتنی بر فناوری های برترمنظور شود.
 البته اين اشكال به طور كلي به روش شناسايي آنها وارد است اما سعي شده است تا با دخالت دادن كدهاي چهار رقمي SIC در سال 2000 اين مشكل را تا حدي مرتفع كنند( Geroski, P., 1994).
در مارس 2004 ادارة آمار نيروي كار (BLS) سميناري را جهت ارزيابي متدولوژي خود در تقسيم بندي صنايع برگزار كرد. نتايج اين سمينار اين بود كه مي بايست عوامل ديگري در اين طبقه بندي صنايع  مدنظر قرار گيرد، از جملة اين عوامل:
  • دارا بودن سهم بالايي از دانشمندان، مهندسين و تكنسين ها
  • دارا بودن سهم بالايي از كاركنان درگير با فعاليت‌هاي تحقیق و توسعه 
  • توليد كالاهايي با تكنولوژي هاي پيشرفته اي كه نام آنها در ليست ادارة سرشماري[5] آمده است.
  • استفاده از روشهاي توليد با تكنولوژي هاي نوين و كالاهاي سرمايه اي پيشرفته در فرآيند توليد كالا
علاوه بر اين توصيه شد كه حتي رابطة ميان رشد بهره وري و صنایع مبتنی بر فناوری های برترنيز مورد توجه قرار گيرد . در واقع از اين مرحله BLS يک نگاه ترکيبي در پيش مي گيرد و علاوه بر منابع صنعت نگاهي به توليدات داراي تكنولوژي برترنيز مي اندازد. ادارة سرشماري آمريكا در يک تحقيق 10 تكنولوژي پيشرفته را به عنوان معياري براي بررسي محصولات داراي تكنولوژي برتر مورد توجه قرار مي دهد و BLS نيز بر اين مبنا صنايعي كه اين محصولات را توليد مي كردند برمبناي كدهاي چهاررقمي طبقه بندي  فعاليت‌هاي اقتصادي در اتحاديه اروپا[6] طبقه بندي مي كند .(Dalhman, C., 2003) .

انجمن هاي مالي منطقه اي

يك بنگاه مشاورة ملي است كه مشتريانش شامل پيمانكاران، بانكها، شركتهاي بيمه و دولتها مي باشند. صنايع با پتانسيل رشد بالا بيشتر مورد نظر اين موسسه بوده اند. و علاوه بر صنايع نامبرده شده توسط انجمن الکترونيک، داروسازي و خدمات تحقيقات و آزمايشي نيز به ليست افزوده شده است. (Goel Cohen, 2004).
در رویکرد اول که تعاریف ارائه شده مبتنی بر دروندادها می باشد که در این رویکرد دو عامل اصلي، مبناي تحليل بوده است :
 مخارج تحقيق و توسعه و آمار مشاغل. مزيت اين رويكرد اين است كه اگر داده هاي لازم در دسترس باشد، تحليل فناوری برتر بسيار ساده و راحت خواهد بود. با محاسبه هزينه هاي ناخالص تحقيق و توسعه يا جمع زدن تعداد كاركنان فني به راحتي مي توان به فهرست مرتب شده اي از صنايع فناوری بر" رسيد. كاري كه باقي مي ماند اين است كه نصف، ربع، يا ده درصد بالاي اين فهرست را جدا كنيم و بر آن برچسب "فناوری برتر " بزنيم و حتي اگر به طور همزمان هزينه هاي تحقيق و توسعه و تعداد كاركنان فني را در نظر بگيريم، باز هم مي توانيم با وزن دادن به اينها به فهرست مرتب شده اي از صنايع برسيم.با آنكه بسياري از تحليلگران و سياستگذاران از اين رويكرد استفاده كرده اند، انتقادات گوناگوني به آن وارد است.
 يك انتقاد كلي كه هم متوجه تعاريف مبتني بر هزينه هاي تحقيق و توسعه و هم تعاريف مبتني بر تعداد كاركنان فني است، اين است كه تعاريف مذكور هيچ نقشي براي محصول واقعي صنعت قائل نيستند.
انتقاد ديگري كه به تعاريف مبتني بر تعداد كاركنان فني وارد مي شود اين است كه تكنسينها، اپراتورهاي ماشين آلات، كاركنان خدمات رايانه اي و امثال اينها نيز معمو لاً در زمره كاركنان فني لحاظ مي شوند.در حالي كه اين افراد معمولاً فاقد دانش عميق درباره اصول و نظريه هاي مهندسي هستند و بعيد است كه تاثير مهمي بر پيچيدگي فناورانه بروندادهاي صنعتي داشته باشند.
 
 تعاریفِ فناوری های برتر مبتنی بر دروندادها
تعريفمولف / سال
محصولات بر حسب نوع فناوري دسته بندي مي گردند و محصولات هر دسته بر حسب شدت فعاليت‌هاي تحقيق و توسعه رتبه بندي مي شوند. ربع بالاي هر دسته به عنوان فناوری برتر تعريف مي شود. 
R.Kelly, 1977.
 
همه صنايعي كه رشد اشتغال در آنها از ميانگين بخش ساخت بالاتر باشد، صنايع مبتني بر فناوری برتر تعريف مي شوند.Technical Marketing Assoc.,1979
(Markusen et al., 1986)
 
بنگاههايي كه شدت تحقيق و توسعه در آنها زياد باشد، بنگاههاي مبتني بر فناوری برتر قلمداد مي شوند.U.S Congress Committee On
Science & Technology, 1980
 
صنايعي كه علم و فناوري را به صورت سيستماتيك به كار مي بندند، صنايع مبتني بر فناوری برتر انگاشته مي شوند.U.S Congress, OTA, 1982
 
با بررسي دسته بنديهاي صنايع بر اساس كدهاي دو رقمي استاندارد دسته بندي صنعتي و استفاده از سطح نيروي انساني فعال در زمينه هاي علمي و مهندسي، مخارج تحقيق و توسعه، و سطح نسبي كارگران ماهر مي توان فناوری برتر را مشخص كرد. 
M.Boretsky, 1982
(Diwan & Chakraborty)
 
صنعت مبتني بر فناوری برتر به عنوان بخشي از صنعت تعريف مي شود كه يكي از دو شرط زير را برآورده سازد:
- درصد مخارج تحقيق و توسعه آن بخش در بروندادهاي داراي ارزش افزوده آن، بيش از ١٠ درصد باشد.
- نسبت دانشوران و مهندسان آن بخش به كل كاركنان، متجاوز از ١٠ درصد باشد.
 
 
U.S Departement of Commerce, 1983
(Kodama, 1991)
 
صنايع مبتني بر فناوری برتر، صنايعي تعريف مي شوند كه داراي كد سه رقمي استاندارد دسته بندي صنعتي بوده و اولاً نسبت مشاغل علمي و فني به كل مشاغل آنها دو برابر متوسط كل صنايع باشد و ثانياً درصدي از فروش خالص آنها كه صرف تحقيق و توسعه براي تمامي فعاليت‌هاي ساخت مي شود و نيز دو برابر متوسط كل صنايع باشد.U.S Departement of Laber, Bureau of Labor Statistics,1983
(Whittington, 1985)
 
صنايعي مبتني بر فناوری برتر هستند كه نسبت تعداد مهندسان، تكنسينهاي مهندسي، دانشوران علوم رايانه، دانشوران علوم زيستي، و رياضيدانان شاغل در آنها بيش از متوسط كل صنايع باشد. 
Markusen etal, 1986
 
 
 
در دسته دیگر تعاريف مبتني بر بروندادها مورد بررسی قرار می گیرد؛ در واقع این گروه تعاريفي هستند كه محصولات و صنايع مبتني بر فناوری برتر را بر اساس ارزش افزوده موجود در بروندادهاي بنگاهها دسته بندي مي كنند. هر چند اين تعاريف به اندازه تعاريف مبتني بر درونداد، رايج نيستند، اما در چندين مطالعه مهم از آنها استفاده شده است که در ادامه به تعدادی از اين تعاريف را اشاره می نمائیم.
در بسياري از تعاريف مبتني بر برونداد از معيار غيرملموس ميزان پيچيدگي فناورانه[7] استفاده شده است. مزيت استفاده از معيارهايي همچون پيچيدگي یا پيشرفته بودن اين است كه آنچه مفهوم بنيادين فناوری برتر را به تصوير مي كشد، محصولات حاصل از تحقيق و توسعه شديد می باشد؛ از اين رو در اين تعاريف به تفاوتهاي شديد ساختاري و اهداف و نوع كاركنان تحقيق و توسعه توجهي نمي شود. اما تحليلگران و سياستگذاراني كه از اين تعاريف استفاده مي كنند، مي توانند مطمئن باشند كه صنايع مورد نظر آنها محصولات بسیار پيچيده اي توليد مي كنند كه در مرزهاي دانش قرار دارند.
با اين حال، تعاريف مبتني بر برونداد، معايب مهمي دارند و همين موضوع باعث رواج تعاريف مبتني بر درونداد می گردد. در واقع تعاريف مبتني بر برونداد به داده هايي اتكا دارند كه به آساني قابل دسترسي و پردازش نيستند. مثلا تعيين ميزان پيچيدگي فناورانه محصولات، نيازمند آشنايي زياد با ساختار و كاركرد آنهاست كه در مقايسه با جمع زدن هزينه هاي تحقيق و توسعه، كاري دشوار است.
 از سوي ديگر، دريافت  نظرات خبرگان و تحليلگران نيز تلاش زيادي لازم دارد. به طور كلي، رويكردهاي مبتني بر برونداد، رويكردهاي دقيقي نيستند. ضعف اصلي تعاريف مبتني بر برونداد، شدت ذهني بودن و قضاوتي بودن آنهاست. هر چند تمامي تعاريف فناوری برتر تا حدي داراي جنبه هاي ذهني و قضاوتي هستند، اما اتكاي تعاريف مبتني بر برونداد به نظر خبرگان،كه ويژگي بسياري از اين تعاريف است، آنها را در معرض خطاي بيشتري قرار مي دهد. همانگونه كه ابوت و همكاران به درستي اشاره كرده اند، اگر يك سري داده را به دو گروه از تحليلگران بدهيم، بعيد نيست فهرست هايي كه ازمحصولات مبتني بر فناوری برتر ارائه مي كنند، با يكديگر متفاوت باشد. (اندیشکده آصف ،1382)
 
 تعاریفِ فناوری های برتر مبتنی بر بروندادها
تعريفمولف / سال
با بررسي صنايع بر اساس كدهاي استاندارد صنعتي، و بر مبناي "پيچيدگي فناورانه "  محصولات، ٢٠ گروه صنعتي به عنوان صنايع مبتني بر فناوري برتر تلقي مي شوند. 
 
U.S Department of Commerce, ITA, 1984
از طريق مصاحبه با دانشوران و فناوران، حوزه هاي فناوري پيشرفته مشخص، و آنگاه تصميم گرفته مي شود كه كدام محصولات يا فرآيندها شامل تعداد قابل توجهي فناوري پيشتاز[8] است. 
Abbott etal., 1989
(Diwan & Chaktabort, 1991)
محصولات در سطح كدهاي پنج رقمي استاندارد صنعتي تحليل مي شوند و بر اساس قضاوت خبرگان و تحليلگران، مبتني بر فناوري برتر محسوب مي شوند. 
Guerrieri & Milana 1991
(Tyson, 1993)
 
 
اين نوع دسته بنديها به دليل اينكه براساس دروندادهاي بنگاه (هزينه هاي تحقيق و توسعه يا تعداد نيروي انساني شاغل در تحقيق و توسعه ) انجام مي شوند، داراي محدوديتهاي خاص خود هستند.
 

ویژگی های فناوری های برتر :

  • تأثیر اقتصادی بنیادین و قابل توجهی دارند.
  • از مجرای تحقیق و توسعه های وسیع و عظیم تغذیه می شوند (بالا بودن سهم دانش فني)
  • رشد فروش آن ها بيش از متوسط رشد فروش کل صنایع است.
  • دارای عملیات تولیدی ای است که معمولاً به همراه حجم زیادی از تحقیق وتوسعه می باشد و ارتباط قوی بین تحقیق و توسعه و تولیدات کارخانه ای وجود دارد.
  • موتور محرک آنها دانش می باشد نه تولیدات کارخانه ای.
  • کارهایی که سطح بالایی از مهارت‌های مبتنی بر لااقل آموزش های 4 ساله دانشگاهی را نیاز دارند و حتی گاهی نیازمند تحصیلات فوق لیسانس می باشد. این آموزش ها به غیر از آن است که پرسنل بایستی مهارت‌های تکنیکی جدید را از 5 تا 7 سال در حین کارشان آموزش ببینند.
  • معمولاً نقاط و نواحی خاصی از کشور، متمرکز می شود.
  • ریسک بالا و احتمال بهره وری و توسعه فراوان
  • توان کارآفرینی و اشتغال زایی بالا
  • ایجاد مزیت رقابتی می کند ( صنایع نوین ، 1383).
  • وجود ابزارهای اتوماتیک نظیر روبات ها
  • قطعات الکترونیکی
  • نفوذ روزافزون در صنايع و خدمات
  • نفوذ گسترده در زندگي روزمره
  • نرخ زياد نوآوري
  • پائين بودن دوره عمر
  • ارزش افزوده فراوان
  • سازگاري با محيط زيست ( وزارت بازرگانی(سابق) ، 1387).

تعریف صنایع مبتنی بر فناوری های برتر از نگاه کشورهاي مختلف

برای بعضی از افراد صنایع مبتنی برفناوری های برتر صنایعی هستند که منابع بیشتری را به تحقیق و توسعه اختصاص می دهند و برای برخی دیگر صنایعی که بصورت نوآورانه و تکنولوژیکی به تولید محصولات پیشرفته می پردازند معنا پیدا می کند ( مانند محصولات دارویی جدید، تجهیزات الکترونیکی یا فضایی ) گاهی اوقات صنایع مبتنی برفناوری های برتر را صنایعی می دانند که از روباتیک، اشعه لیزر و تولید به کمک رایانه استفاده  می کنند. یا ممکن است بر صنایعی اشاره داشته باشد که کالاها و خدمات مناسب مصرف کننده را ارائه می دهند؛ مثل راکت تنیس و کفش ورزشی، مراقبتهای بهداشتی و محصولات آرایشی(,1990 Fred Wong).
فقدان تعریف استاندارد ممکن است بر صنایع مبتنی برفناوری های برتر سایه بیفکند. برخی از ویژگیهای صنایع مبتنی برفناوری های برتر کیفی هستند مثل استهلاک یا مخاطره زیاد یا اهمیت استراتژیک برای دولت و همین موضوع تعیین معیار یا سیستم های ارزیابی را مشکل تر می سازد. همچنین ممکن است که مشخصات فناوری های برتر  تحت تأثير نفوذ بازار، سیاست عمومی یا خود تکنولوژی، به سرعت دچار تغییر گردد. ممکن است این تغییرات، ساختار تکنولوژیکی صنعت و گروه صنایع مبتنی برفناوری های برتر را از اساس اصلاح نماید و منجر به تغییر جهت مسیر موجود گردد(,1990 Fred Wong ).
از آن جایی که هر یک از کشورها با توجه به اهداف توسعه ای و میزان توانمندیشان در حوزه فناوری، مسیرهای متفاوتی را طی کرده و بر اساس استراتژی موجودشان بر روی فناوری های خاص سرمایه گذاری می کنند، بررسی صنایع مطرح در این حوزه و فناوری های برتر با توجه به استراتژی هر یک از کشورها تا حدودی می تواند ما را در راه شفاف سازی مفاهیم موجود در فناوری های برتر یاری رساند.

بخش فناوری های برتر در آلمان :

از آن جایی که استراتژی فناوری و نوآوری دولت آلمان، بودن بر لبه فناوری و انجام تحقیق و توسعه فراوان در برخی از حوزه های خاص می باشد، آلمان بر این اساس 17 بخش را جزو فناوری های برتر در نظرگرفته که سرگروه های طبقه بندی آن به بصورت زیر می باشد:
 
  • نانوتکنولوژی
  • بیوتکنولوژی
  • فناوری های نوری
  • فناوری های ذره ای
  • فناوری های ارتباطات و اطلاعات
به راحتی می توان رویکرد آلمان را در فناوری های برتر مشاهده کرد که تمرکز این کشور بیشتر بر فناوری های برتر می باشد و در واقع کشور آلمان به دنبال کاربرد فناوری های برتر در صنایع است و سرمایه گذاری آن در صنایع مبتنی بر فناوری های برتر نمی بلکه بر روی خود فناوری های برتر سرمایه گذاری نموده است آلمان این فناوری ها را فناوری های موثر دنیا می داند و بر این مهم عقیده دارد که این فناوری ها در بین تمام فناوری ها یک تنوع گسترده ای داشته و امکان کاربرد آن ها در بسیاری از برنامه ها فراهم می باشد و در واقع  آن ها می توانند به یک دارایی از بخش های اقتصادی تبدیل گردند. در جدول زیر می توانید میزان سرمایه گذاری کشور آلمان را در 17 حوزه مطرح در فناوری های برتر در بین سال های 2006 -2009 را مشاهده نمائید.  همان طور که در جدول زیر مشخص می باشد فناوری های فضایی در رتبه اول و فناوری های مطرح در بخش انرژی در رتبه دوم قرار دارند (High Tech strategy for Germany,2008).
 
 
 
 
 سرمايه گذاری برای استراتژی فناوری برتر
11,940بخش بندی 17 گانه فناوری برتر
640نانو تکنولوژی
430بیوتکنولوژی
220میکرو سیستم های تکنولوژی
310فناوری های نوری
420فناوری های مواد و مصالح
3650فناوری های فضایی
1180فناوری های اطلاعات و ارتباطات
250فناوری های تولید
2000فناوری های انرژی
420فناوری های محیطی
770فناوری های حمل و نقل خودکار
270فناوری های هوایی و فضایی
180فناوری های وابسته به بازرگانی دریایی
800فناوری های دارویی و پژوهش در زمینه سلامت
300تأسیسات
80پژوهش های امنیتی
50خدمات
2660Cross-technology measures(selection)
 


[1] American Electronics Association -AEA
[2] Standard Industrial Classification
[3]  Bureau of Labor Statistics  
[4] Technology-oriented worker
[5] Census Bureau
[6] North American Industry Classification System
[7] technological Sophistication
[8]  leading – edge technology

منبع: طرح چارچوب و مفاهیم تکنولوژی های برتر - مرکز صنایع نوین وزارت صنایع و معادن(سابق)
فرم ورود به سیستم
شناسه *
کلمه عبور *
کد تصویری

شما با موفقیت وارد سیستم شدید.
شناسه یا کلمه عبور نادرست است.
کد تصویری اشتباه است.